spijsverteringsenzymen

Wat zijn spijsverteringsenzymen?

Spijsverteringsenzymen zijn eiwitten die betrokken zijn bij het afbreken van voedingsstoffen tijdens de spijsvertering. Grote voedingsstoffen uit onze voeding moeten namelijk eerst in kleinere onderdelen worden gesplitst voordat het lichaam deze verder kan verwerken en opnemen.

De vertering begint al in de mond en gaat verder in de maag en dunne darm. Op verschillende plaatsen worden enzymen geproduceerd en afgegeven die ieder hun eigen rol hebben.

Daarbij kun je de enzymen eenvoudig zien als kleine knippers: ze helpen grotere voedingsstoffen in kleinere delen te knippen.

Verschillende enzymen richten zich daarbij op verschillende voedingsstoffen. Daarom kunnen supplementen met spijsverteringsenzymen ook sterk van elkaar verschillen.

Waar worden spijsverteringsenzymen gemaakt?

Het lichaam maakt zelf verschillende enzymen aan die bij de spijsvertering betrokken zijn.

De eerste stappen vinden al plaats in de mond, waar speeksel wordt vermengd met het voedsel. Verderop speelt de maag een belangrijke rol bij de vertering van eiwitten.

Ook de alvleesklier is belangrijk. Deze produceert verschillende spijsverteringsenzymen die worden afgegeven aan de dunne darm en betrokken zijn bij de verdere afbraak van koolhydraten, eiwitten en vetten.

Daarnaast bevinden zich in en rond de darmwand enzymen die bijdragen aan de laatste stappen van de vertering.

De spijsvertering is daarmee geen proces van één enkel enzym, maar een samenwerking tussen verschillende organen, enzymen en andere spijsverteringssappen.

Welke spijsverteringsenzymen zijn er?

Er bestaan veel verschillende spijsverteringsenzymen. Een praktische indeling is te kijken naar het type voedingsstof waarop ze werken.

Amylasen
Amylasen zijn betrokken bij de vertering van zetmeel en andere koolhydraten. De vertering hiervan begint al in de mond.

Proteasen
Proteasen is een verzamelnaam voor enzymen die betrokken zijn bij de afbraak van eiwitten. Hierbij worden eiwitten stap voor stap in kleinere peptideketens en uiteindelijk aminozuren afgebroken.

Pepsine is een voorbeeld van een proteolytisch enzym dat actief is in de maag.

Lipasen
Lipasen zijn betrokken bij de vertering van vetten. Ze helpen bij het afbreken van triglyceriden tot kleinere bestanddelen die verder kunnen worden verwerkt en opgenomen.

Naast deze groepen bestaan verschillende andere enzymen die ieder op specifieke voedingsbestanddelen kunnen werken.

Lactase: een specifiek voorbeeld

Lactase is een mooi voorbeeld van een enzym met een heel specifieke taak.

Het enzym helpt bij de afbraak van lactose, de melksuiker die voorkomt in melk en verschillende zuivelproducten.

Voor lactase bestaat bovendien een toegestane gezondheidsclaim: lactase verbetert de lactosevertering bij personen die lactose moeilijk verteren, mits het product aan de voorwaarden voor deze claim voldoet.

Supplementen met uitsluitend lactase verschillen daarmee van brede enzymcomplexen waarin meerdere spijsverteringsenzymen worden gecombineerd.

Enzymen en de vertering van vetten

Bij de vetvertering werken verschillende processen samen.

Lipase is het enzym dat vetten helpt afbreken. Daarnaast speelt gal een belangrijke rol. Gal is zelf geen enzym. Het helpt vetten in kleinere vetdruppeltjes te verdelen, waardoor enzymen zoals lipase er beter op kunnen inwerken.

Gal wordt geproduceerd door de lever en wordt opgeslagen en geconcentreerd in de galblaas voordat het aan de dunne darm kan worden afgegeven.

Dit laat goed zien dat een normale spijsvertering niet alleen afhankelijk is van enzymen, maar van een samenspel van verschillende organen en spijsverteringssappen.

Waarom verschillen enzymcomplexen van elkaar?

Een supplement met de naam enzymcomplex kan verschillende enzymen bevatten.

Sommige producten richten zich voornamelijk op de vertering van de drie grote groepen voedingsstoffen en combineren bijvoorbeeld amylasen, proteasen en lipasen. Andere producten bevatten daarnaast enzymen die op specifieke voedingsbestanddelen werken.

Ook de hoeveelheid en enzymactiviteit kunnen per product verschillen.

Daarom zegt alleen het aantal verschillende enzymen in een supplement niet voldoende over de samenstelling.

Wat betekent enzymactiviteit?

Bij spijsverteringsenzymen is niet alleen belangrijk hoeveel milligram van een ingrediënt aanwezig is. Enzymen worden vaak ook beoordeeld op hun activiteit.

Op etiketten kun je daarom naast milligrammen verschillende activiteitseenheden tegenkomen. Welke eenheid wordt gebruikt, hangt af van het betreffende enzym en de gebruikte analysemethode.

Dat kan het vergelijken van twee enzymproducten lastiger maken dan bijvoorbeeld het vergelijken van twee vitamine C-supplementen.

Kijk daarom bij een enzymproduct niet uitsluitend naar het aantal milligram of het aantal verschillende enzymen, maar ook naar de vermelde enzymactiviteit en dagelijkse dosering.

Wanneer kan extra aandacht voor de spijsvertering relevant zijn?

Een normale spijsvertering is afhankelijk van veel verschillende factoren. Niet alleen enzymen spelen daarbij een rol, maar onder andere ook voeding, kauwen, maag- en darmfunctie, gal, de alvleesklier en de opname vanuit de darm.

Wie een enzymproduct wil gebruiken, doet er daarom goed aan eerst te kijken naar de reden waarom aanvulling wordt overwogen.

Een algemeen enzymcomplex en een supplement met één specifiek enzym zijn namelijk niet hetzelfde.

Bij aanhoudende of onverklaarde spijsverteringsklachten is het verstandig deze niet uitsluitend met voedingssupplementen te benaderen, maar de oorzaak met een arts of andere passende zorgprofessional te bespreken.

Waarom zou je spijsverteringsenzymen suppleren?

Wie de dagelijkse voeding wil aanvullen met spijsverteringsenzymen kan kiezen uit verschillende soorten producten.

Er bestaan brede enzymcomplexen met meerdere enzymen, maar ook producten die één of enkele specifieke enzymen bevatten.

Welke samenstelling passend is, hangt af van de reden waarom je een product wilt gebruiken. Een supplement met veel verschillende enzymen is daarom niet automatisch een betere keuze dan een eenvoudiger product.

Kijk vooral naar welke enzymen aanwezig zijn, waarop deze gericht zijn en hoe het product volgens het etiket gebruikt moet worden.

Waar moet je op letten bij het kiezen?

Let bij het vergelijken van spijsverteringsenzymen vooral op:

• welke enzymen het product bevat;
• of het om één specifiek enzym of een enzymcomplex gaat;
• op welke voedingsstoffen de aanwezige enzymen werken;
• de aangegeven enzymactiviteit;
• de hoeveelheid per dagelijkse dosering;
• eventuele andere actieve ingrediënten;
• het aanbevolen gebruik en het gebruiksmoment;
• eventuele waarschuwingen op het etiket.

Een lange ingrediëntenlijst of een groot aantal verschillende enzymen betekent niet automatisch dat een supplement beter aansluit bij jouw situatie.

Hoe gebruik je spijsverteringsenzymen?

De aanbevolen gebruikswijze verschilt per product en hangt samen met de samenstelling.

Omdat spijsverteringsenzymen bedoeld zijn om in het spijsverteringsproces aanwezig te zijn, bevatten producten vaak specifieke instructies over wanneer ze ten opzichte van een maaltijd moeten worden ingenomen.

Volg daarom de gebruiksaanwijzing van het betreffende product en overschrijd de aanbevolen dagelijkse dosering niet.

Gebruik je medicijnen, heb je een medische aandoening of heb je langdurige of terugkerende spijsverteringsklachten, bespreek het gebruik dan zo nodig met een arts, apotheker of andere passende zorgprofessional.

Welk spijsverteringsenzym past bij mij?

Begin bij de vraag waarom je een enzymproduct wilt gebruiken.

Wil je een breed product vergelijken, kijk dan naar de verschillende enzymen in het complex en hun activiteit. Zoek je een product met een specifiek enzym, let dan vooral op dat enzym, de aangegeven activiteit en het aanbevolen gebruik.

Vergelijk vervolgens de samenstelling, enzymactiviteit, dagelijkse dosering en gebruiksaanwijzing.

Zo kies je niet automatisch voor het product met de meeste enzymen, maar kun je verschillende supplementen inhoudelijk met elkaar vergelijken.