IJzer

Wat is ijzer?

IJzer is een essentieel mineraal en behoort tot de sporenelementen. Het lichaam kan het niet zelf aanmaken en moet het daarom via de voeding binnenkrijgen.

Het mineraal draagt bij aan de normale vorming van rode bloedcellen en hemoglobine en ondersteunt het normale zuurstoftransport in het lichaam. Daarnaast draagt het bij aan een normaal energieleverend metabolisme, ondersteunt het het immuunsysteem en helpt het bij de vermindering van vermoeidheid en moeheid.

Waar zit ijzer in voeding?

IJzer komt voor in zowel dierlijke als plantaardige voedingsmiddelen. Voorbeelden zijn vlees, vis, eieren, peulvruchten, volkoren graanproducten, noten en bepaalde groene groenten.

Niet alleen de hoeveelheid in voeding is van belang. Ook de vorm waarin het voorkomt en de samenstelling van de maaltijd kunnen invloed hebben op hoeveel het lichaam uiteindelijk opneemt.

Een gevarieerd voedingspatroon vormt de basis voor de dagelijkse inname.

Heemijzer en non-heemijzer: wat is het verschil?

In voeding komen verschillende vormen voor.

Heemijzer komt voor in dierlijke voedingsmiddelen zoals vlees en vis. Non-heemijzer komt vooral voor in plantaardige voedingsmiddelen, maar ook in dierlijke producten.

Het lichaam neemt heemijzer over het algemeen gemakkelijker op dan non-heemijzer. Bij non-heemijzer heeft de samenstelling van de maaltijd meer invloed op de opname.

Dit is bijvoorbeeld relevant voor mensen die weinig of geen dierlijke producten eten.

Hoe wordt ijzer opgenomen?

De opname vindt voornamelijk plaats in het eerste deel van de dunne darm. Het lichaam reguleert deze opname zorgvuldig, onder andere afhankelijk van de ijzervoorraad en behoefte.

Na opname wordt het mineraal via het bloed vervoerd en onder andere gebruikt voor de vorming van hemoglobine. Hemoglobine bevindt zich in rode bloedcellen en speelt een belangrijke rol bij het transport van zuurstof.

Een deel wordt bovendien opgeslagen, voornamelijk in de vorm van ferritine. Ferritine wordt daarom ook gebruikt als één van de waarden waarmee zorgverleners de ijzervoorraad in het lichaam kunnen beoordelen.

Vitamine C en de opname van ijzer

Vitamine C verhoogt de opname van ijzer. Dit is vooral interessant bij non-heemijzer uit plantaardige voedingsmiddelen.

Daarom kan de combinatie van een ijzerbron met een voedingsmiddel dat vitamine C bevat nuttig zijn. Denk bijvoorbeeld aan groente of fruit bij een maaltijd.

Ook supplementen combineren ijzer soms met vitamine C.

Welke factoren kunnen de ijzerinname en -behoefte beïnvloeden?

Hoeveel aandacht de dagelijkse ijzerinname verdient, hangt af van voeding, opname, behoefte en levensfase. Niet alleen de hoeveelheid ijzer in de voeding speelt een rol, maar ook of het voornamelijk afkomstig is uit heemijzer of non-heemijzer.

Bij een vegetarisch of veganistisch voedingspatroon komt ijzer bijvoorbeeld voornamelijk uit plantaardige bronnen. Omdat non-heemijzer anders wordt opgenomen dan heemijzer, verdient niet alleen de hoeveelheid ijzer maar ook de samenstelling van de voeding aandacht.

Ook de behoefte is niet voor iedereen hetzelfde. Menstruatie, zwangerschap en verschillende levensfasen kunnen relevant zijn voor de ijzerbehoefte. Daarnaast kan bloedverlies invloed hebben op de ijzerstatus.

De combinatie van inname, opname, behoefte en verlies bepaalt daarom hoeveel aandacht ijzer in een persoonlijke situatie verdient.

Dit is volgens mij bij IJzer commercieel veel sterker dan een algemene verkooppassage, omdat verschillende bezoekers zichzelf hierin daadwerkelijk kunnen herkennen.

Wanneer kan aanvulling met ijzer relevant zijn?

Voeding vormt de basis voor de dagelijkse ijzerinname. Toch kunnen voedingspatroon, biologische beschikbaarheid, levensfase en ijzerbehoefte ervoor zorgen dat extra aandacht voor de ijzerinname relevant is.

Wanneer inname, opname en behoefte niet optimaal op elkaar aansluiten, kan gerichte aanvulling met een ijzersupplement worden overwogen. Een supplement maakt het mogelijk om ijzer in een duidelijk bepaalde hoeveelheid aan de dagelijkse inname toe te voegen.

Bij ijzer is het belangrijk om bewust naar de dosering te kijken. Controleer hoeveel elementair ijzer per dagelijkse dosering het product levert en houd rekening met ijzer uit andere supplementen, zoals een multivitamine.

Vermoed je een ijzertekort of heb je klachten die daarbij zouden kunnen passen, dan is het verstandig om de oorzaak en ijzerstatus te laten beoordelen door een arts of andere bevoegde zorgverlener in plaats van zelfstandig langdurig een hoge dosering ijzer te gebruiken.

Deze versie doet iets belangrijks: we zeggen niet meer “supplementen zijn waarschijnlijk niet nodig”, maar ook niet “menstruatie = neem ijzer”. We geven redenen om de ijzerinname serieus te beoordelen en maken daarna de stap naar een product.

Welke vormen van ijzer zijn er?

Supplementen kunnen verschillende ijzerverbindingen bevatten. Je kunt bijvoorbeeld vormen tegenkomen zoals ijzerbisglycinaat, ijzerfumaraat en ijzergluconaat.

Deze verbindingen verschillen in samenstelling en in de hoeveelheid elementair ijzer die ze leveren.

Het is daarom niet voldoende om alleen naar de naam of het totale gewicht van de verbinding te kijken. Controleer op het etiket hoeveel ijzer het supplement daadwerkelijk per dagelijkse dosering bevat.

Wat betekent elementair ijzer?

Een ijzerverbinding bestaat niet volledig uit ijzer. Een deel van de verbinding bestaat uit de stof waaraan het mineraal is gebonden.

De hoeveelheid elementair ijzer geeft aan hoeveel ijzer zelf het supplement levert.

Dit is de hoeveelheid die je moet gebruiken wanneer je verschillende producten en doseringen met elkaar vergelijkt.

Waar moet je op letten bij het kiezen van een ijzersupplement?

Let bij het vergelijken onder andere op:

• de gebruikte ijzerverbinding;
• de hoeveelheid elementair ijzer per dagelijkse dosering;
• het percentage van de referentie-inname (RI);
• eventuele combinatie met vitamine C;
• het aantal capsules of tabletten per dagelijkse dosering;
• ijzer dat je eventueel via andere supplementen binnenkrijgt;
• overige ingrediënten;
• het aanbevolen gebruik.

Bij ijzer geldt nadrukkelijk: een hogere dosering is niet automatisch een betere keuze.

Welk ijzersupplement past bij mij?

Bepaal eerst waarom je ijzer wilt aanvullen en kijk vervolgens welke vorm, dosering en samenstelling daarbij aansluiten.

Vergelijk bijvoorbeeld ijzerbisglycinaat, ijzerfumaraat en ijzergluconaat op de hoeveelheid elementair ijzer per dagelijkse dosering. Kijk daarnaast of het product vitamine C of andere voedingsstoffen bevat en hoeveel ijzer je eventueel al via andere supplementen binnenkrijgt.

Binnen het assortiment van OrthoHealthShop vind je verschillende ijzersupplementen in verschillende vormen en doseringen. Op de afzonderlijke productpagina’s vind je de exacte samenstelling en het aanbevolen gebruik.

Bij een vastgesteld tekort of wanneer ijzersuppletie om medische redenen wordt geadviseerd, kan een arts of andere bevoegde zorgverlener helpen bepalen welke hoeveelheid en gebruiksduur passend zijn.