L-Lysine

Wat is L-lysine?

L-lysine is een essentieel aminozuur en een bestanddeel van eiwitten. Essentieel betekent dat het lichaam lysine niet zelf kan aanmaken en dat het daarom via de voeding moet worden verkregen.

Dat maakt de dagelijkse aanvoer afhankelijk van het voedingspatroon en de gebruikte eiwitbronnen. Na de vertering van voedingseiwitten komt lysine vrij en kan het in de dunne darm worden opgenomen. Vervolgens is het beschikbaar voor verschillende normale processen waarbij aminozuren worden gebruikt.

Waar zit lysine in?

Lysine komt van nature voor als onderdeel van eiwitten. Dierlijke eiwitbronnen zoals vlees, vis, eieren en zuivel leveren doorgaans lysine.

Ook plantaardige voedingsmiddelen bevatten lysine. Vooral peulvruchten en soja kunnen belangrijke bronnen zijn binnen een plantaardig voedingspatroon.

De aminozuursamenstelling verschilt echter per eiwitbron. Sommige plantaardige eiwitten bevatten relatief minder lysine dan andere eiwitbronnen. Daarom is bij een overwegend plantaardig voedingspatroon niet alleen de totale hoeveelheid eiwit interessant, maar ook variatie tussen verschillende eiwitbronnen.

Van voeding naar opname

Eiwitten bestaan uit lange ketens van aminozuren. Tijdens de spijsvertering worden deze eiwitten eerst in de maag en vervolgens verder in de dunne darm afgebroken.

Daarbij ontstaan kleinere peptiden en afzonderlijke aminozuren. Lysine kan vervolgens via de darmwand worden opgenomen en komt beschikbaar voor verdere verwerking in het lichaam.

Bij een supplement wordt L-lysine als afzonderlijk aminozuur aangeboden en hoeft het dus niet eerst uit een volledig voedingseiwit te worden vrijgemaakt.

Waarom is lysine essentieel?

Het bijzondere aan lysine is dat het lichaam het niet zelf kan produceren. De benodigde hoeveelheid moet daarom uiteindelijk uit de voeding afkomstig zijn.

Dit verschilt bijvoorbeeld van glutamine, dat het lichaam onder normale omstandigheden zelf kan aanmaken.

Voor essentiële aminozuren is daarom niet alleen de totale hoeveelheid eiwit belangrijk. Ook de samenstelling en kwaliteit van de gebruikte eiwitbronnen bepalen welke essentiële aminozuren via de voeding worden aangevoerd.

Wat doet lysine in het lichaam?

Lysine wordt in het lichaam onder andere gebruikt als bouwsteen voor eiwitten. Het maakt daarmee deel uit van het grotere proces waarin lichaamseiwitten voortdurend worden opgebouwd en afgebroken.

Eiwitten zelf dragen onder andere bij aan de groei en instandhouding van spiermassa en aan het behoud van normale botten.

Lysine is daarnaast betrokken bij verschillende biochemische processen. Daarbij maken we bewust onderscheid tussen de fysiologische rol van lysine in het lichaam en gezondheidsclaims die aan een L-lysine supplement mogen worden gekoppeld. Dat een aminozuur onderdeel is van een bepaald proces betekent namelijk niet automatisch dat extra inname dat proces verbetert.

Welke factoren beïnvloeden de aanvoer van lysine?

Omdat het lichaam lysine niet zelf kan aanmaken, is voeding de bron van de dagelijkse aanvoer.

De hoeveelheid die beschikbaar komt, hangt onder andere samen met de totale eiwitinname, de hoeveelheid energie die iemand binnenkrijgt en de keuze van eiwitbronnen.

Wie regelmatig verschillende eiwitrijke voedingsmiddelen gebruikt, krijgt daarmee verschillende essentiële aminozuren binnen. Wanneer bepaalde voedingsmiddelen worden vermeden of wanneer weinig eiwitrijke producten worden gegeten, verandert ook de aanvoer.

Bij een grotendeels plantaardig voedingspatroon verdient vooral de variatie van eiwitbronnen aandacht. Peulvruchten en soja kunnen bijvoorbeeld bijdragen aan de lysine-inname en vormen een nuttige aanvulling op andere plantaardige eiwitbronnen.

Behoefte, lichamelijke activiteit en levensfase

Niet iedereen heeft onder alle omstandigheden dezelfde eiwitbehoefte. Leeftijd, lichaamsgewicht, lichamelijke activiteit, totale energie-inname en levensfase spelen mee bij de totale behoefte aan eiwit en daarmee aan essentiële aminozuren.

Bij intensieve lichamelijke activiteit wordt daarom vaak extra aandacht besteed aan voldoende eiwit. Ook op hogere leeftijd kan voldoende eiwitinname een belangrijk voedingskundig aandachtspunt zijn.

Omdat lysine essentieel is, moet ook bij een veranderende totale eiwitbehoefte voldoende via de voeding beschikbaar blijven.

Leefstijl en persoonlijke omstandigheden

De beschikbaarheid van essentiële aminozuren moet worden bekeken binnen het totale voedingspatroon. Veranderingen in eetpatroon, energie-inname, lichamelijke activiteit en herstel kunnen invloed hebben op de verhouding tussen aanvoer en behoefte.

Ook perioden waarin iemand bewust bepaalde voedingsmiddelen beperkt of vermijdt, kunnen aanleiding zijn om opnieuw te kijken naar de hoeveelheid en samenstelling van de gebruikte eiwitbronnen.

Wanneer inname en behoefte niet optimaal op elkaar aansluiten, kan gerichte aanvulling een praktische manier zijn om de dagelijkse voeding aan te vullen.

Wanneer kan aanvulling met L-lysine interessant zijn?

Een gevarieerde voeding met voldoende eiwit vormt de basis. Omdat lysine essentieel is, moet het lichaam voor de aanvoer ervan uiteindelijk terugvallen op voeding.

Extra aandacht kan bijvoorbeeld relevant zijn wanneer weinig eiwitrijke voedingsmiddelen worden gegeten, wanneer bepaalde belangrijke eiwitbronnen worden vermeden of wanneer door lichamelijke activiteit of andere omstandigheden meer aandacht wordt besteed aan de totale eiwitvoorziening.

Een L-lysine supplement maakt het mogelijk om dit specifieke essentiële aminozuur in een duidelijk bepaalde hoeveelheid aan het voedingspatroon toe te voegen, zonder daarvoor tegelijkertijd de hoeveelheid van alle andere aminozuren te verhogen.

De keuze voor aanvulling blijft daarbij onderdeel van het grotere geheel: totale voeding, eiwitinname, gebruikte eiwitbronnen en persoonlijke behoefte.

L-lysine als afzonderlijk supplement

L-lysine supplementen zijn onder andere verkrijgbaar als capsules, tabletten en poeder. Op het etiket kan lysine bijvoorbeeld voorkomen als L-lysine of een lysineverbinding zoals L-lysine HCl.

Bij een verbinding is het belangrijk om goed naar het etiket te kijken. De hoeveelheid van de volledige verbinding is namelijk niet per definitie hetzelfde als de hoeveelheid daadwerkelijk geleverde L-lysine.

Daarom is vooral de vermelde hoeveelheid L-lysine per dagelijkse dosering interessant bij het vergelijken van producten.

Poeder, capsules of tabletten?

Welke supplementvorm het prettigst is, hangt vooral af van de gewenste dosering en persoonlijke voorkeur.

Poeder kan praktisch zijn wanneer je de hoeveelheid zelf wilt afmeten. Capsules en tabletten bieden juist het gemak van een vooraf bepaalde hoeveelheid per eenheid.

Vergelijk producten daarom niet alleen op prijs per verpakking, maar ook op de daadwerkelijke hoeveelheid L-lysine per dagelijkse dosering en het aantal doseringen per verpakking.

Waar moet je op letten bij het kiezen?

Kijk bij het vergelijken van L-lysine supplementen vooral naar:

• de hoeveelheid L-lysine per dagelijkse dosering;
• de gebruikte vorm, bijvoorbeeld vrij L-lysine of L-lysine HCl;
• capsules, tabletten of poeder;
• eventuele andere ingrediënten;
• het aanbevolen gebruik;
• het aantal dagelijkse doseringen per verpakking.

Een hogere dosering betekent niet automatisch dat een product beter aansluit bij de behoefte. Het gaat erom dat de aanvulling past binnen het totale voedingspatroon en het doel waarvoor je wilt aanvullen.

Veilig gebruik

Gebruik een L-lysine supplement volgens de aanbevolen dosering op het etiket.

Bij zwangerschap, borstvoeding, medicijngebruik, een medische aandoening of wanneer je hogere doseringen wilt gebruiken, is het verstandig vooraf advies te vragen aan een arts of andere passende zorgprofessional.

Een voedingssupplement is bedoeld als aanvulling op een gevarieerde voeding en gezonde leefstijl en niet als vervanging daarvan.