Vitamine K

Wat is vitamine K?

Vitamine K is een essentiële vetoplosbare vitamine. Ze draagt bij aan een normale bloedstolling en ondersteunt het behoud van normale botten.

De naam verwijst naar een groep verwante stoffen. De bekendste vormen zijn vitamine K1 en vitamine K2. Binnen K2 bestaan vervolgens verschillende vormen, waaronder MK-4 en MK-7.

Welke vorm je binnenkrijgt, hangt onder andere af van voeding en eventueel het gebruikte supplement.

Waar zit vitamine K in voeding?

Vitamine K1, ook wel fyllochinon genoemd, komt vooral voor in plantaardige voedingsmiddelen. Groene bladgroenten zoals spinazie, boerenkool en broccoli zijn bekende bronnen.

Vitamine K2 is de verzamelnaam voor verschillende menachinonen. Deze komen onder andere voor in bepaalde gefermenteerde voedingsmiddelen en dierlijke producten.

Daarnaast kunnen bacteriën in de darm verschillende vormen van vitamine K produceren. De betekenis daarvan voor de totale vitamine K-status is complexer dan alleen de hoeveelheid die door darmbacteriën wordt gevormd.

Wat betekent vetoplosbaar?

Vitamine K behoort samen met A, D en E tot de vetoplosbare vitaminen.

Dat betekent onder andere dat de normale vertering en opname van voedingsvetten een rol spelen bij de opname vanuit de darm. Na opname wordt de vitamine verder door het lichaam vervoerd en verwerkt.

Hiermee verschilt vitamine K van wateroplosbare vitaminen zoals vitamine C en de meeste B-vitaminen.

Hoe wordt vitamine K opgenomen?

De opname vindt voornamelijk plaats in de dunne darm en hangt samen met de normale vetvertering. Hierbij spelen onder andere voedingsvetten en gal een rol.

Na opname wordt vitamine K via transportdeeltjes verder door het lichaam vervoerd naar plaatsen waar deze voedingsstof kan worden gebruikt.

De verschillende vormen van K hebben niet precies dezelfde eigenschappen. Dat is een van de redenen waarom het interessant is om bij een supplement verder te kijken dan alleen de hoeveelheid op het etiket.

Wat doet vitamine K in het lichaam?

Vitamine K heeft twee belangrijke erkende functies. Ze:

• draagt bij aan een normale bloedstolling;
• ondersteunt het behoud van normale botten.

Voor deze processen is vitamine K betrokken bij de activering van bepaalde eiwitten. Zonder te diep de biochemie in te gaan, kun je vitamine K zien als een voedingsstof die nodig is om bepaalde vitamine K-afhankelijke eiwitten goed te laten functioneren.

Hoe dit proces precies werkt, is later uitstekend materiaal voor onze kennisbank.

Vitamine K1 en K2: wat is het verschil?

Vitamine K1 (fyllochinon) komt voornamelijk uit plantaardige voeding en speelt een belangrijke rol binnen de totale vitamine K-inname.

Vitamine K2 bestaat uit een groep stoffen die menachinonen worden genoemd. De verschillende K2-vormen worden aangeduid met namen zoals MK-4, MK-7 en andere MK-varianten.

Supplementen kunnen K1, K2 of een combinatie bevatten.

Het is daarom verstandig bij het vergelijken niet alleen naar “vitamine K” op de voorkant te kijken, maar ook naar de specifieke vorm op het etiket.

Wat zijn MK-4 en MK-7?

MK-4 en MK-7 behoren beide tot vitamine K2, maar zijn verschillende menachinonen.

Ze verschillen onder andere in hun chemische structuur en in de manier waarop ze in het lichaam worden verwerkt. MK-7 blijft doorgaans langer in de circulatie aanwezig dan MK-4, waardoor de doseringen en gebruikswijzen van producten kunnen verschillen.

Dat betekent niet automatisch dat één vorm voor iedereen “beter” is. Kijk naar de volledige samenstelling en het doel waarvoor je de dagelijkse voeding wilt aanvullen.

Voor de precieze verschillen tussen K1, K2, MK-4 en MK-7 maken we later een apart kennisartikel.

Vitamine D en K: waarom worden ze vaak gecombineerd?

Vitamine D en K worden regelmatig samen aangeboden in supplementen omdat beide een erkende rol hebben bij het behoud van normale botten.

Hun functies zijn echter niet hetzelfde. Vitamine D draagt onder andere bij aan de normale opname en benutting van calcium en fosfor en helpt een normaal calciumgehalte in het bloed te behouden. Vitamine K ondersteunt het behoud van normale botten.

Een combinatieproduct kan praktisch zijn wanneer iemand beide voedingsstoffen wil aanvullen, maar dat betekent niet dat iedereen automatisch een gecombineerd supplement nodig heeft.

Welke factoren kunnen de vitamine K-inname en -status beïnvloeden?

Een gevarieerd voedingspatroon vormt de basis voor de aanvoer van vitamine K. Welke vormen en hoeveelheden iemand binnenkrijgt, hangt onder andere samen met de keuze van voedingsmiddelen. K1 komt vooral voor in plantaardige voedingsmiddelen, terwijl verschillende vormen van K2 voorkomen in bepaalde gefermenteerde en dierlijke voedingsmiddelen.

Omdat deze vitamine vetoplosbaar is, speelt ook een normale vertering en opname van voedingsvetten een rol. Bij aandoeningen waarbij de vetvertering of vetopname is verstoord, kan daardoor ook de opname van vetoplosbare vitaminen worden beïnvloed.

Bij pasgeborenen neemt vitamine K een bijzondere plaats in. In Nederland bestaan hiervoor specifieke landelijke adviezen. Voor baby’s en jonge kinderen moeten deze adviezen worden gevolgd in plaats van zelfstandig een supplement te kiezen.

Wanneer kan aanvulling met vitamine K relevant zijn?

Wanneer inname en behoefte niet optimaal op elkaar aansluiten, kan gerichte aanvulling een praktische manier zijn om de dagelijkse voeding met vitamine K aan te vullen.

Supplementen maken het mogelijk om bewust te kiezen tussen verschillende vormen. Zo zijn er producten met K1, K2 of een combinatie, terwijl binnen K2 bijvoorbeeld MK-4 en MK-7 kunnen worden gebruikt. Ook bestaan er combinatieproducten met vitamine D.

Kijk bij het vergelijken daarom niet alleen naar het aantal microgram, maar vooral naar de gebruikte vorm, hoeveelheid per dagelijkse dosering en totale samenstelling. Zo kan een product worden gekozen dat aansluit bij het voedingspatroon en de reden waarom je wilt aanvullen.

Waar moet je op letten bij het kiezen?

Let bij het vergelijken vooral op de gebruikte vorm (K1 of K2), het type K2 zoals MK-4 of MK-7, de hoeveelheid per dagelijkse dosering, eventuele combinatie met vitamine D en wat je via andere supplementen al binnenkrijgt.

Een hogere dosering of een groter aantal verschillende vormen betekent niet automatisch dat een product beter bij jouw situatie past.

Belangrijk bij bloedverdunnende medicijnen

Hier verdient vitamine K echt extra aandacht.

Vitamine K speelt een rol bij de normale bloedstolling en kan relevant zijn bij het gebruik van bepaalde antistollingsmiddelen, met name vitamine K-antagonisten.

Gebruik je dergelijke medicatie, verander dan niet zelfstandig je vitamine K-inname en start niet zomaar een supplement. Bespreek dit eerst met je arts, apotheker of trombosedienst.

Dit is ook een goede reden om op onze productpagina’s later consequent duidelijke gebruikswaarschuwingen te tonen.

Welk vitamine K supplement past bij mij?

Begin met de reden waarom je wilt aanvullen en vergelijk vervolgens vorm, dosering en samenstelling.

Kijk bijvoorbeeld of het product K1 of K2 bevat, welke K2-vorm wordt gebruikt en of andere voedingsstoffen zoals vitamine D zijn toegevoegd.

Gebruik je vitamine K-antagonisten, heb je problemen met de vetopname of twijfel je over de juiste dosering, stem het gebruik van een supplement dan af met een arts, apotheker of andere deskundige.