Vitamine E

Wat is vitamine E?

Vitamine E is een essentiële vetoplosbare vitamine. De belangrijkste erkende functie is dat deze voedingsstof helpt bij de bescherming van lichaamscellen tegen oxidatieve schade.

De naam vitamine E verwijst niet naar één enkele stof, maar naar een familie van verschillende verbindingen. Hieronder vallen verschillende tocoferolen en tocotriënolen.

Alfa-tocoferol is daarbij een belangrijke vorm met vitamine E-activiteit in het menselijk lichaam.

Waar zit vitamine E in voeding?

Deze voedingsstof komt vooral voor in voedingsmiddelen die vet bevatten. Goede bronnen zijn onder andere plantaardige oliën, noten, zaden en bepaalde groenten.

Voorbeelden zijn zonnebloemolie, olijfolie, amandelen, hazelnoten en zonnebloempitten.

Een gevarieerd voedingspatroon met verschillende plantaardige voedingsmiddelen vormt de basis voor de dagelijkse inname.

Wat betekent vetoplosbaar?

Vitamine E behoort samen met A, D en K tot de vetoplosbare vitaminen.

Voor de opname in de darm speelt de normale vertering van voedingsvetten een belangrijke rol. Daarbij zijn onder andere gal en spijsverteringsprocessen in de dunne darm betrokken.

Na opname wordt de vitamine verder door het lichaam vervoerd en kan een deel worden opgeslagen in onder andere vetweefsel.

Dit is anders dan bij veel wateroplosbare vitaminen, die slechts beperkt worden opgeslagen en gemakkelijker via de urine kunnen worden uitgescheiden.

Hoe wordt vitamine E opgenomen?

Tijdens de vetvertering wordt vitamine E samen met voedingsvetten beschikbaar gemaakt voor opname in de dunne darm.

Na opname wordt ze verpakt en via het transport van vetachtige stoffen verder door het lichaam verspreid.

Omdat de opname samenhangt met vetvertering, kan de aanwezigheid van voedingsvet bij de maaltijd relevant zijn voor de opname van deze vetoplosbare voedingsstof.

De precieze route van vetvertering → darm → transport → lichaamscellen is later een interessant onderwerp voor onze kennisbank.

Wat zijn vrije radicalen en oxidatieve schade?

Tijdens normale processen in het lichaam kunnen zogenaamde vrije radicalen ontstaan. Ook externe factoren kunnen bijdragen aan de vorming hiervan.

Het lichaam beschikt over verschillende systemen om hiermee om te gaan. Wanneer er een verstoring ontstaat tussen oxidatieve processen en de beschermende systemen van het lichaam, spreken we vaak over oxidatieve stress.

Vitamine E heeft hierin een erkende rol: ze helpt lichaamscellen beschermen tegen oxidatieve schade.

Dit onderwerp verdient later een eigen kennisartikel, omdat we daar ook andere antioxidanten en beschermingsmechanismen aan kunnen koppelen.

Tocoferolen en tocotriënolen

Vitamine E is eigenlijk een verzamelnaam voor verschillende stoffen. Binnen deze familie bestaan tocoferolen en tocotriënolen, die ieder weer verschillende vormen kennen.

Zo bestaan onder andere alfa-, bèta-, gamma- en delta-varianten.

Bij voedingssupplementen wordt vaak alfa-tocoferol gebruikt. Sommige producten bevatten daarnaast een mengsel van verschillende tocoferolen of tocotriënolen.

Dat betekent dat twee supplementen met de naam “vitamine E” qua samenstelling behoorlijk van elkaar kunnen verschillen.

Natuurlijk en synthetisch: wat betekent dat?

Op etiketten kunnen verschillende benamingen voor alfa-tocoferol voorkomen.

Zo kun je bijvoorbeeld vormen tegenkomen die zijn aangeduid als d-alpha-tocoferol of dl-alpha-tocoferol. Deze aanduidingen zeggen iets over de vorm en herkomst/samenstelling van het gebruikte ingrediënt.

Het is daarom interessanter om bij het vergelijken naar de exacte vorm én dosering te kijken dan alleen naar de woorden “natuurlijk” of “synthetisch” op de voorkant van een verpakking.

We kunnen de verschillen tussen deze vormen later uitgebreider in de kennisbank behandelen.

Welke factoren kunnen de vitamine E-inname en -status beïnvloeden?

Een gevarieerd voedingspatroon vormt de basis voor de dagelijkse aanvoer. Omdat vitamine E vooral voorkomt in vetbevattende voedingsmiddelen zoals plantaardige oliën, noten en zaden, heeft de samenstelling van het voedingspatroon invloed op de hoeveelheid die wordt ingenomen.

Omdat deze vitamine vetoplosbaar is, speelt daarnaast een normale vertering en opname van voedingsvetten een rol bij de opname vanuit de darm.

Bij aandoeningen waarbij de vetvertering of vetopname is verstoord, kan daardoor ook de opname van vetoplosbare vitaminen worden beïnvloed. In dergelijke situaties is het verstandig eventuele suppletie met een arts of andere deskundige af te stemmen.

Wanneer kan aanvulling met vitamine E relevant zijn?

Wanneer inname en behoefte niet optimaal op elkaar aansluiten, kan gerichte aanvulling een praktische manier zijn om de dagelijkse voeding met vitamine E aan te vullen.

Supplementen maken het mogelijk om een duidelijk bepaalde hoeveelheid per dagelijkse dosering te gebruiken. Daarbij kan worden gekozen uit verschillende vormen en samenstellingen. Sommige producten bevatten voornamelijk alfa-tocoferol, terwijl andere verschillende tocoferolen of tocotriënolen combineren.

Kijk bij het vergelijken daarom niet alleen naar het aantal milligram of IE op de verpakking, maar vooral naar de gebruikte vorm, samenstelling en hoeveelheid per dagelijkse dosering. Vitamine E uit een multivitamine of ander combinatieproduct telt daarbij mee voor de totale inname.

Waarom is de dosering belangrijk?

Omdat vitamine E vetoplosbaar is, wordt ze anders opgeslagen en uitgescheiden dan veel wateroplosbare vitaminen.

Een hogere dosering is daarom niet automatisch een betere keuze. Vooral bij langdurig gebruik van hooggedoseerde supplementen is het verstandig bewust naar de totale inname te kijken.

Gebruik je medicijnen, met name geneesmiddelen die de bloedstolling beïnvloeden, bespreek het gebruik van hooggedoseerde supplementen bij twijfel met een arts of apotheker.

Waar moet je op letten bij het kiezen?

Let bij het vergelijken vooral op:

• de gebruikte vorm;
• de hoeveelheid per dagelijkse dosering;
• het percentage van de referentie-inname (RI);
• alfa-tocoferol versus producten met gemengde tocoferolen;
• eventuele aanwezigheid van tocotriënolen;
• combinatie met andere vitaminen;
• de totale hoeveelheid uit andere supplementen;
• het aanbevolen gebruik.

Een uitgebreidere samenstelling of hogere dosering maakt een product niet automatisch beter.

Welk vitamine E supplement past bij mij?

Welke samenstelling passend is, hangt af van je voedingspatroon en de reden waarom je wilt aanvullen.

Kijk bij het vergelijken vooral naar vorm, dosering en samenstelling. Bij gebruik van medicijnen, een medische aandoening of langdurig gebruik van hoge doseringen is professioneel advies verstandig.