Vitaminen
Vitaminen zijn essentiële voedingsstoffen die het lichaam in kleine hoeveelheden nodig heeft voor uiteenlopende processen. Zo dragen verschillende vitaminen onder andere bij aan de energiestofwisseling, het immuunsysteem, het zenuwstelsel en het behoud van normale botten, huid en slijmvliezen.
We krijgen vitaminen voornamelijk binnen via onze voeding. Ze worden onderverdeeld in wateroplosbare en vetoplosbare vitaminen. De B-vitaminen en vitamine C zijn wateroplosbaar, terwijl vitamine A, D, E en K vetoplosbaar zijn. Dit verschil heeft onder andere invloed op de manier waarop ze worden opgenomen, opgeslagen en uitgescheiden.
Een gevarieerd voedingspatroon vormt de basis voor een goede vitamine-inname. In bepaalde situaties kan extra aandacht voor een specifieke vitamine relevant zijn. Wie de dagelijkse voeding wil aanvullen, kan kiezen voor een vitaminesupplement.
In deze categorie vind je zorgvuldig geselecteerde supplementen met vitamine A, B, C, D, E en K, naast multivitaminen en verschillende combinaties. Bekijk de verschillende vormen en doseringen en kies een supplement dat past bij jouw voedingspatroon en behoefte.
Resultaat 1–12 van de 131 resultaten wordt getoond
Wat zijn vitaminen?
Vitaminen zijn organische voedingsstoffen die het lichaam in kleine hoeveelheden nodig heeft voor uiteenlopende normale lichaamsprocessen. Het lichaam kan de meeste vitaminen niet, of niet voldoende, zelf aanmaken. Daarom moeten we ze voornamelijk via onze voeding binnenkrijgen.
Verschillende vitaminen hebben verschillende functies. Zo zijn bepaalde vitaminen betrokken bij de energiestofwisseling, terwijl andere bijdragen aan bijvoorbeeld het immuunsysteem, zenuwstelsel, botten, huid of bescherming van cellen tegen oxidatieve schade.
Vitaminen leveren zelf geen energie zoals koolhydraten, vetten en eiwitten dat doen, maar verschillende vitaminen spelen wel een rol bij processen waarmee het lichaam voedingsstoffen verwerkt.
Welke vitaminen zijn er?
We onderscheiden verschillende vitaminen:
Vitamine A
B-vitaminen, waaronder B1, B2, B3, B5, B6, biotine, folaat en B12
Vitamine C
Vitamine D
Vitamine E
Vitamine K
Een belangrijk onderscheid is of een vitamine wateroplosbaar of vetoplosbaar is. Dit heeft invloed op onder andere de opname, het transport, de opslag en de uitscheiding.
Wat zijn wateroplosbare vitaminen?
De B-vitaminen en vitamine C behoren tot de wateroplosbare vitaminen.
Na opname komen deze vitaminen via de darm en het bloed beschikbaar voor het lichaam. In vergelijking met vetoplosbare vitaminen worden veel wateroplosbare vitaminen slechts beperkt opgeslagen en kan een teveel via de urine worden uitgescheiden.
Daarom is een regelmatige aanvoer via de voeding belangrijk.
Er zijn wel verschillen tussen de afzonderlijke wateroplosbare vitaminen. Vitamine B12 is bijvoorbeeld een belangrijke uitzondering, omdat het lichaam hiervan aanzienlijke voorraden kan opslaan.
Wat zijn vetoplosbare vitaminen?
Vitamine A, D, E en K zijn vetoplosbare vitaminen.
Voor hun opname in de darm spelen voedingsvetten en de normale vetvertering een belangrijke rol. Na opname kunnen vetoplosbare vitaminen via andere routes worden vervoerd en in verschillende mate in het lichaam worden opgeslagen.
Daardoor kunnen sommige vetoplosbare vitaminen zich bij een langdurig hoge inname gemakkelijker ophopen dan veel wateroplosbare vitaminen.
Dat is een van de redenen waarom meer niet automatisch beter is, zeker bij hooggedoseerde supplementen.
Waar zitten vitaminen in onze voeding?
Vitaminen komen verspreid voor in allerlei voedingsmiddelen. Denk bijvoorbeeld aan groenten, fruit, volkorenproducten, peulvruchten, noten, zaden, vlees, vis, eieren en zuivelproducten.
Welke voedingsmiddelen belangrijke bronnen zijn, verschilt per vitamine.
Ook bereiding en bewaring kunnen van invloed zijn. Sommige vitaminen zijn bijvoorbeeld gevoeliger voor warmte, licht of langdurige opslag dan andere.
Een gevarieerd voedingspatroon blijft daarom de basis voor de dagelijkse vitamine-inname.
Hoe worden vitaminen opgenomen?
Voordat het lichaam een vitamine kan gebruiken, moet deze vanuit voeding of een supplement beschikbaar komen voor opname in het maag-darmkanaal.
Daarna verschilt de route.
Wateroplosbare vitaminen worden over het algemeen vanuit de darm opgenomen en via het bloed verder vervoerd.
Bij vetoplosbare vitaminen is de opname gekoppeld aan de vertering en opname van vetten. Hierbij spelen onder andere gal en de processen in de dunne darm een rol.
Na opname worden vitaminen naar verschillende weefsels vervoerd, waar ze hun specifieke functies kunnen vervullen.
Wat doet het lichaam met vitaminen?
Er bestaat niet één algemene functie van vitaminen. Iedere vitamine heeft zijn eigen fysiologische rollen.
Vitaminen kunnen bijvoorbeeld betrokken zijn bij:
- de normale energiestofwisseling;
- de normale werking van het immuunsysteem;
- de normale werking van het zenuwstelsel;
- de vorming en het onderhoud van verschillende weefsels;
- de bescherming van cellen tegen oxidatieve schade;
- normale botvorming en het behoud van normale botten;
- processen rond bloedvorming en celdeling.
Welke functies precies gelden, verschilt sterk per vitamine. Daarom behandelen we dit op de afzonderlijke vitaminepagina’s uitgebreider.
Wanneer kan extra aandacht voor vitaminen relevant zijn?
Een gevarieerd voedingspatroon vormt de basis, maar de inname of behoefte aan bepaalde vitaminen kan afhankelijk zijn van levensfase, voedingspatroon en persoonlijke omstandigheden.
Denk bijvoorbeeld aan zwangerschap, hogere leeftijd, een veganistisch voedingspatroon of weinig blootstelling aan zonlicht. Welke vitamine daarbij aandacht verdient, verschilt per situatie.
Ook bepaalde aandoeningen of medicijnen kunnen invloed hebben op de opname of stofwisseling van voedingsstoffen. In zulke situaties is het verstandig om niet zomaar zelf hoge doseringen te gebruiken, maar zo nodig advies te vragen aan een arts, apotheker of andere deskundige.
Op de afzonderlijke vitaminepagina’s leggen we uit wanneer extra aandacht voor die specifieke vitamine relevant kan zijn.
Waarom zou je vitaminen suppleren?
Een vitaminesupplement is niet automatisch nodig omdat een vitamine belangrijk is. Voeding vormt in principe de basis.
Een supplement kan worden gebruikt om de dagelijkse voeding gericht aan te vullen. Daarbij kan worden gekozen voor één specifieke vitamine, een combinatie van enkele voedingsstoffen of een multivitamine.
Het is verstandig eerst te kijken naar wat je wilt aanvullen, hoeveel je via voeding en andere supplementen binnenkrijgt en welke dosering passend is.
Waarom bestaan er verschillende vormen van vitaminen?
Dezelfde vitamine kan in supplementen in verschillende chemische vormen voorkomen.
Zo bestaan er verschillende vormen van vitamine D, vitamine K en verschillende B-vitaminen. Deze kunnen verschillen in bijvoorbeeld chemische structuur, stabiliteit en de manier waarop het lichaam ze verwerkt.
Op onze afzonderlijke categorie- en productpagina’s leggen we waar relevant uit welke vormen worden gebruikt en wat de verschillen zijn.
Waar moet je op letten bij het kiezen van een vitaminesupplement?
Kijk niet alleen naar een hoge dosering of het aantal ingrediënten. Let vooral op:
- welke vitamine of vitaminen het product bevat;
- de gebruikte vorm;
- de hoeveelheid per dagelijkse dosering;
- het percentage van de referentie-inname (RI);
- eventuele combinaties met andere voedingsstoffen;
- wat je via andere supplementen al binnenkrijgt;
- het aanbevolen gebruik.
Bij sommige vitaminen verdient de dosering extra aandacht omdat langdurig hoge innames ongewenst kunnen zijn.
Een losse vitamine of een multivitamine?
Een supplement met één vitamine maakt het mogelijk om heel gericht één voedingsstof aan te vullen. Een multivitamine bevat meerdere vitaminen en vaak ook mineralen in één product.
Welke keuze passend is, hangt af van het voedingspatroon en de reden waarom iemand de voeding wil aanvullen.
Meer verschillende voedingsstoffen of hogere doseringen maken een product niet automatisch beter.
Veelgestelde vragen over vitaminen
Heeft u een andere vraag? Neem gerust contact met ons op.
Wat is het verschil tussen wateroplosbare en vetoplosbare vitaminen?
De B-vitaminen en vitamine C zijn wateroplosbaar. Vitamine A, D, E en K zijn vetoplosbaar. Dit verschil heeft onder andere gevolgen voor hun opname, transport, opslag en uitscheiding.
Welke vitaminen kan het lichaam opslaan?
Vooral vetoplosbare vitaminen kunnen in verschillende mate worden opgeslagen. Veel wateroplosbare vitaminen worden beperkter opgeslagen. Vitamine B12 vormt hierop een belangrijke uitzondering.
Moet je vetoplosbare vitaminen bij een maaltijd innemen?
De opname van vetoplosbare vitaminen hangt samen met de vetvertering. Daarom kan inname bij een maaltijd die vet bevat relevant zijn. Volg daarnaast altijd het gebruiksadvies van het specifieke supplement.
Heb ik een vitaminesupplement nodig als ik gezond eet?
Niet automatisch. Een gevarieerd voedingspatroon vormt de basis. Of aanvulling relevant is, hangt af van de specifieke vitamine, het voedingspatroon, de levensfase en persoonlijke omstandigheden.
Is een hoge dosering beter?
Nee. Meer is niet automatisch beter. De passende hoeveelheid verschilt per vitamine en langdurig hoge innames kunnen bij bepaalde vitaminen ongewenst zijn.
Wat is de referentie-inname (RI)?
De RI is een referentiewaarde die op voedingsmiddelen en supplementen wordt gebruikt om aan te geven hoeveel een hoeveelheid van een bepaalde vitamine of mineraal bijdraagt aan de dagelijkse referentie-inname.