Probiotica, vezels en enzymen

Wat zijn probiotica?

Probiotica zijn producten met levende micro-organismen, zoals bepaalde bacteriën en gisten. Supplementen kunnen één specifieke stam bevatten of juist verschillende micro-organismen combineren.

Bij probiotica is het belangrijk om verder te kijken dan alleen het woord ‘bacteriën’. Micro-organismen worden namelijk ingedeeld in geslachten, soorten en stammen. Twee bacteriën die tot dezelfde soort behoren, kunnen verschillende stammen zijn en daardoor niet volledig dezelfde eigenschappen hebben.

Daarom vermelden kwalitatieve producten bij voorkeur zo duidelijk mogelijk welke micro-organismen en specifieke stammen ze bevatten.

Wat is de darmmicrobiota?

In en op het menselijk lichaam leven grote aantallen micro-organismen. In het maag-darmkanaal bevindt zich een uitgebreide gemeenschap van onder andere bacteriën, gisten en andere micro-organismen. Deze gemeenschap wordt vaak de darmmicrobiota genoemd.

De term microbioom wordt eveneens veel gebruikt. Hoewel darmmicrobiota en darmmicrobioom in alledaagse teksten vaak door elkaar worden gebruikt, betekenen ze wetenschappelijk niet precies hetzelfde. De microbiota verwijst vooral naar de aanwezige micro-organismen; het microbioom is een breder begrip en kan ook hun genetisch materiaal en omgeving omvatten.

De samenstelling van de darmmicrobiota verschilt van persoon tot persoon en kan bovendien in de loop van het leven veranderen.

De darmmicrobiota en het darmmicrobioom zijn interessante onderwerpen die we later uitgebreider behandelen in onze kennisbank.

Welke micro-organismen worden in probiotica gebruikt?

Probioticaproducten kunnen verschillende micro-organismen bevatten. Op etiketten kom je bijvoorbeeld bacteriën tegen uit groepen die traditioneel worden aangeduid als Lactobacillus en Bifidobacterium, maar ook andere bacteriën en bepaalde gisten kunnen worden gebruikt.

Bij de naamgeving is het belangrijk onderscheid te maken tussen:

Geslacht
Een bredere groep waartoe het micro-organisme behoort.

Soort
Een verdere indeling binnen het geslacht.

Stam
Een specifieke variant binnen een soort, vaak herkenbaar aan aanvullende letters en/of cijfers achter de naam.

Voor een inhoudelijke vergelijking van supplementen is juist die stamaanduiding relevant. Alleen vermelden dat een product bijvoorbeeld ‘melkzuurbacteriën’ bevat, geeft minder informatie dan een volledige vermelding van de gebruikte micro-organismen.

Waarom is de specifieke stam belangrijk?

Onderzoek naar probiotische micro-organismen wordt vaak uitgevoerd met specifieke stammen. Resultaten die bij de ene stam zijn gevonden, kunnen daarom niet automatisch worden toegeschreven aan iedere andere stam binnen dezelfde soort.

Dat maakt de stamaanduiding een belangrijk onderdeel van de productinformatie.

Bij het vergelijken van probiotica is het daarom verstandig niet alleen te kijken naar hoeveel verschillende bacteriesoorten een product bevat, maar ook naar welke specifieke stammen daadwerkelijk zijn gebruikt.

Een groter aantal stammen betekent niet automatisch dat een product beter is.

Wat betekenen KVE en CFU?

De hoeveelheid levende micro-organismen in een probioticum wordt vaak uitgedrukt in KVE of CFU.

KVE staat voor kolonievormende eenheden. CFU is de Engelse afkorting van colony forming units. Beide termen worden gebruikt om een hoeveelheid levensvatbare micro-organismen aan te geven.

Op supplementen kunnen aantallen in de miljoenen of miljarden worden vermeld.

Een hoger aantal KVE of CFU betekent echter niet automatisch dat een product beter is. Ook de gebruikte stam of stammen, dagelijkse dosering, productformulering en gegarandeerde hoeveelheid gedurende de houdbaarheid zijn relevant.

Wat gebeurt er na inname?

Na inname komen de micro-organismen eerst in het maag-darmkanaal terecht. Daar krijgen ze te maken met verschillende omstandigheden, waaronder maagzuur, spijsverteringssappen en gal.

Niet ieder micro-organisme reageert hier op dezelfde manier op. De eigenschappen van de gebruikte stam en de formulering van het supplement kunnen daarom relevant zijn.

Het is bovendien niet vanzelfsprekend dat micro-organismen uit een supplement zich na gebruik permanent in de darm vestigen. Het idee dat iedere probioticastam simpelweg blijvend ‘goede bacteriën toevoegt’ aan de darmflora is daarom een te eenvoudige voorstelling.

Welke factoren beïnvloeden de darmmicrobiota?

De darmmicrobiota is geen statisch systeem. De samenstelling kan onder andere samenhangen met voedingspatroon, leeftijd, leefomgeving en medicijngebruik.

Ook voedingsbestanddelen die in de dikke darm beschikbaar komen, kunnen daar door bepaalde micro-organismen worden gebruikt.

Daarom is het bij het onderwerp darmmicrobiota belangrijk om niet alleen naar supplementen te kijken. Voeding vormt eveneens een belangrijk onderdeel van de omgeving waarin darmmicro-organismen leven.

Wat zijn prebiotica?

Prebiotica zijn iets anders dan probiotica. Waar probiotica levende micro-organismen bevatten, zijn prebiotica bepaalde stoffen die door micro-organismen kunnen worden benut.

Veel gebruikte prebiotische ingrediënten in supplementen zijn bepaalde vezels en koolhydraten, zoals inuline en fructo-oligosachariden (FOS).

Sommige probioticaproducten bevatten naast micro-organismen ook dergelijke ingrediënten. Daarom is het verstandig om bij het vergelijken naar de volledige samenstelling van een product te kijken.

Wat zijn synbiotica?

Wanneer een product zowel levende micro-organismen als prebiotische bestanddelen combineert, wordt hiervoor de term synbioticum gebruikt.

Niet ieder probioticum bevat dus automatisch prebiotica en niet ieder prebioticum bevat levende micro-organismen.

Het verschil tussen probiotica, prebiotica en synbiotica behandelen we later uitgebreider in onze kennisbank.

Wanneer kan aanvulling met probiotica relevant zijn?

Wie bewust levende micro-organismen aan de dagelijkse voeding wil toevoegen, kan kiezen voor een probioticum. Supplementen maken het mogelijk om specifieke stammen en duidelijk bepaalde hoeveelheden micro-organismen binnen één product te gebruiken.

Producten kunnen daarbij sterk van elkaar verschillen. Sommige bevatten één specifieke stam, terwijl andere verschillende stammen combineren. Ook het aantal KVE of CFU, aanvullende ingrediënten en aanbevolen gebruik kunnen verschillen.

Daarom is het bij een gerichte keuze belangrijk om niet uitsluitend te zoeken naar het product met het grootste aantal bacteriën. Stam, hoeveelheid, formulering en totale samenstelling moeten samen worden beoordeeld.

Eén stam of meerdere stammen?

Zowel producten met één stam als producten met meerdere stammen komen voor.

Een single-strainproduct bevat één specifieke stam. Hierdoor is duidelijk welke stam wordt gebruikt en in welke hoeveelheid.

Een multi-strainproduct combineert verschillende stammen. Zo’n bredere samenstelling betekent echter niet automatisch dat het product beter is.

Welke samenstelling passend is, hangt af van het product en de reden waarom iemand een probioticum wil gebruiken. Het aantal stammen alleen is daarom geen goede maatstaf voor kwaliteit.

Waar moet je op letten bij het vergelijken?

Kijk bij het vergelijken van probiotica onder andere naar de volledige naam en stamaanduiding van de micro-organismen, het aantal KVE of CFU per dagelijkse dosering en de vraag of het product één of meerdere stammen bevat.

Let daarnaast op eventuele prebiotische ingrediënten, de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid, bewaarcondities en de wijze waarop de fabrikant de hoeveelheid levende micro-organismen gedurende de houdbaarheid garandeert.

Een hoog aantal KVE, veel verschillende stammen of een lange ingrediëntenlijst maakt een product niet automatisch beter. Een transparante samenstelling maakt het vooral gemakkelijker om producten inhoudelijk met elkaar te vergelijken.

Bewaren en houdbaarheid

Omdat probioticaproducten levende micro-organismen bevatten, kunnen bewaarcondities en houdbaarheid belangrijk zijn.

Sommige producten kunnen bij kamertemperatuur worden bewaard, terwijl andere producten specifieke bewaarcondities hebben. Volg daarom altijd de aanwijzingen van de fabrikant op het etiket.

Bij het vergelijken is het bovendien interessant om te controleren of de vermelde hoeveelheid KVE of CFU betrekking heeft op het moment van productie of wordt gegarandeerd gedurende of tot het einde van de aangegeven houdbaarheid.

Veilig gebruik

Gebruik een probioticum volgens de aanbevolen dagelijkse dosering op het etiket.

De meeste supplementen zijn bedoeld voor algemeen gebruik door gezonde volwassenen, maar niet ieder product is automatisch geschikt voor iedere situatie. Voor jonge kinderen, tijdens zwangerschap of borstvoeding en bij relevante medische omstandigheden is het verstandig de productspecifieke gebruiksadviezen te volgen en zo nodig professioneel advies te vragen.

Bij ernstige ziekte of een sterk verminderde afweer hoort het gebruik van levende micro-organismen bij professioneel medisch advies.

Welk probioticum past bij mij?

Begin bij de reden waarom je een probioticum wilt gebruiken en kijk vervolgens naar de specifieke stammen, hoeveelheid per dagelijkse dosering en totale samenstelling.

Vergelijk daarnaast single-strain- en multi-strainproducten, eventuele toevoeging van prebiotische ingrediënten, bewaarcondities en aanbevolen gebruik.

Zo kies je niet automatisch voor het product met de meeste miljarden bacteriën, maar kun je verschillende probiotica supplementen inhoudelijk vergelijken.